Oktoih knjiga prvobitna

U istoriji se događaju čuda.

Jedno od tih čuda zbilo se u Crnoj Gori devedesetih godina XV vijeka kada su morski talasi donijeli lađu na crnogorsku obalu i na njoj štamparske mašine iz Venecije. Otac i sin, Ivan i Đurađ Crnojević, naoružani nadom da svom narodu donesu prosvještenije, nabaviše ovu tek nastalu iskru kulture za svoju zemlju. Kao prvi stvaraoci i vladari, u teškom istorijskom trenutku, podižu dvorce i manastire, osnivaju gradove i utvrđenja. Stavljaju u pogon štampariju i sa knjigom uvodu Crnu Goru u Gutenbergovu galaksiju, među prosvijećene evropske narode. Tako je poput meteora zasijao na tlu Crne Gore svijetli trag Oktoiha prvoglasnika i na karti evropskog štamparstva upisa crnogorsko ime.
Poslije njega ređaju se Oktoih petoglasnik, Psaltir s posljedovanjem, Molitvenik i Četvorojevanđelje. Tako Crnojevića štamparija trajno nadoknadi nedostatak rukopisnih knjiga i nastavi tradiciju knjige u Crnoj Gori koja je nastala u preisivačkim centrima poput onih na Skadarskom jezeru, u Baru Kotoru, Morači, Šudikovi, Prevlaci itd.